Het Paleis op De Dam

Afdrukken

 

Staande op De Dam in Amsterdam wordt je aandacht getrokken door een imposante gebouw met klassieke kenmerken van de Grieken en Romeinen. We hebben het over het paleis op de Dam.
Hoe en waarom is dit gebouw er gekomen ?
De Bouw van het “nieuwe stadhuis in Amsterdam (1648-1655)
Voor de vervanging van het bouwvallig geworden Stadhuis,1653

gotische stadhuis van Amsterdam
waren verschillende ontwerpen ingediend. De Vrede van Münster in 1648 (zie toelichting) bracht zo'n euforie met zich mee dat het meest ambitieuze plan werd uitgevoerd.



De beroemde bouwmeester Jacob van Campen kreeg de opdracht in 1648 van de Burgemeester en Schepenen van Amsterdam.
Dit plan werd in het midden van wat later de Gouden Eeuw werd genoemd ontwikkeld.
paleis
Het stadhuis werd gebouwd op een schaal die in Europa nog niet eerder was vertoond. Het werd het grootste niet-religieuze gebouw van de oude wereld. Het gebouw kan daarmee gezien worden als een belangrijk symbool van het vrijzinnige Amsterdam, de stad waarin al sinds het einde van de Middeleeuwen mensen van alle gezindten 'hun' plek kunnen vinden. Het "achtste wereldwonder" werd de parel in de kroon van Amsterdam. Het gebouw moest de rijkdom en het aanzien van de stad Amsterdam weerspiegelen. De bouw kostte 8,5 miljoen gulden, een gigantisch bedrag in die tijd.Het gebouw rustte oorspronkelijk op 13659 houten heipalen, een aantal dat vroeger veel schoolkinderen leerden ('dagen van het jaar, eentje ervoor, negentje erachter'). Momenteel zijn het er nog 13657 - er zijn ooit twee palen verwijderd om te controleren of ze nog gaaf waren (en dat was het geval). Het werd geheel opgetrokken uit Bentheimer zandsteen (oorspronkelijk zeer licht gekleurd) en met name in het interieur veel marmer.
Van Campen liet zich inspireren door de Romeinse bestuurlijke paleizen. Voor de burgemeesters van Amsterdam, die zich de consuls van een nieuw Rome waanden, werd een nieuw Capitool gebouwd. De zilveren troffel, die in 1648 bij het leggen van de eerste steen door de toenmalige burgemeesters werd gebruikt, wordt tentoongesteld in het Rijksmuseum.
Hoewel de architect van het stadhuis Jacob van Campen was, werd de technische uitvoering verzorgd door stadsbouwmeester Daniël Stalpaert. Van Campen kwam in 1654 in conflict met het stadsbestuur, waarna Stalpaert de volledige leiding kreeg.Het beeldhouwwerk werd gemaakt door Artus Quellinus en zijn medewerkers. Op 29 juli 1655 werd het stadhuis feestelijk ingehuldigd, hoewel de bouw nog niet was voltooid.
Stadhuis
Oorspronkelijk is het Paleis in Amsterdam ontworpen als stadhuis voor de gehele bestuurlijke en rechterlijke macht van Amsterdam. Amsterdam was toen het grootste handelscentrum van de wereld. Dit trok veel mensen aan, waardoor het aantal inwoners in de loop van één eeuw zes keer zo groot werd. Het gevolg was dat ook de bestuurlijke taken van de stad toenamen.
OudeStadhuis,1641Het oude gotische stadhuis bleek te klein. De in heel Europa beroemde Wisselbank in het stadhuis was ook niet meer berekend op zijn groeiende taak. Besloten werd een nieuw stadhuis te bouwen, groter en mooier, een handelsmetropool als Amsterdam waardig. Hiervoor werden toonaangevende kunstenaars aangetrokken, zoals de Antwerpse beeldhouwer Artus Quellinus, die samen met anderen de ontwerpen van Van Campen uitwerkte in olieverf en steen. Verschillende kostbare steensoorten werden gebruikt. Daarnaast werden de belangrijkste vertrekken van op de functie toegesneden schilderijen voorzien. Hiervoor gingen de opdrachten naar bekende schilders als Rembrandt van Rijn, Ferdinand Bol en Govaert Flinck.
Napoleontisch Paleis
Na anderhalve eeuw, in 1808, krijgt het stadhuis een andere bestemming.Napoleons broer,Lodewijk1806-1810 Lodewijk Napoleon, die toen twee jaar koning van Holland was werd de bewoner. De zeventwintigjarige Lodewijk had een verarmd land aangetroffen dat hem met mededogen vervulde. Hij stond, tot ergernis van zijn keizerlijke broer, oogluikend toe dat er handel werd gedreven met de Engelse vijand die de Franse keizer juist economisch wilde isoleren van de rest van Europa. Alle stedelijke instellingen werden uit het gebouw gezet. Het leek echter gezien de slechte economie van het land verstandig om de Wisselbank niet te verkassen. Een Koninklijk Paleis met een Wisselbank aan huis was echter volstrekt uniek in de wereld.InterieurEmpire,1808
De kostbare inrichting met Empire meubels geeft een idee van hoe het gebouw omgetoverd werd van een stedelijk kantorencomplex naar een in de Franse Empirestijl ingericht Koninklijk Paleis. De altijd hervormingsgezinde Lodewijk trachtte vanuit het paleis een duidelijke stempel op de vervallen stad te drukken. De slechte drinkwatervoorziening, de dichtgeslibde haven, de zuivering van de grachten en de gewoonte om de doden in de binnenstad te begraven werden voortvarend aangepakt. Het aloude waaggebouw midden op de Dam werd in tegenstelling tot de Wisselbank niet chique bevonden en op last van de koning en onder protest van de burgers afgebroken.Het zou niet lang meer duren voordat Napoleons geduld op was en Lodewijk het land haastig zou moeten verlaten om de rest van zijn leven vergeefs te blijven dromen over zijn jaren als koning van Holland. Amsterdam was na Parijs en Rome nog enige tijd de derde hoofdstad van het Napoleontische keizerrijk. Het Amsterdamse stadhuis was nog even het derde keizerlijke paleis in de nadagen van het Napoleontische rijk. Vrijwel alle buitengewoon kostbare meubels uit die tijd zijn achtergebleven en behoren tot een van de best bewaard gebleven en meest complete Empire collecties ter wereld.
Oranje Paleis
In 1813 geeft Prins Willem van Oranje, de latere Koning Willem I, het Paleis in eerste instantie terug aan Amsterdam. Na zijn inhuldiging ziet Willem I echter het belang in van een verblijfplaats in de hoofdstad. Het gemeentebestuur van Amsterdam stelt het voormalige stadhuis op zijn verzoek opnieuw ter beschikking aan de Koning.
Het Paleis wordt vandaag de dag onder meer gebruikt tijdens staatsbezoeken, voor de Nieuwjaarsrecepties van de Koningin en voor andere officiële ontvangsten. Ook vinden er jaarlijks de uitreiking van de Erasmusprijs, de Zilveren Anjer, de Koninklijke Prijs voor Vrije Schilderkunst en de Prins Claus Prijs plaats.Op de momenten dat de Koningin en de leden van het Koninklijk Huis geen gebruik maken van het Paleis, wordt het gebouw door de Stichting Koninklijk Paleis Amsterdam opengesteld voor het publiek. Daarnaast vinden er tweemaal per jaar publiektoegankelijke tentoonstellingen plaats.

Toelichting:
De Vrede van Munster was een voor Nederland en België belangrijk verdrag dat op 15 Mei 1648 een einde maakte aan de Tachtigjarige Oorlog tussen de opstandelingen in de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden en Spanje (Habsburg).Een belangrijk indirect gevolg van dit verdrag was het feit dat het Nederduits-Gereformeerde geloof de staatskerk van de Republiek werd. Alle katholieke goederen vervielen aan de overheid: niet alleen kerken en kapellen, maar ook kloosters en hun bezittingen. De katholieken moesten tot 1795 gebruikmaken van zogenaamde schuilkerken: ze mochten wel diensten houden, maar niet in gebouwen die aan de buitenkant als kerk herkenbaar waren.


Bekijk de foto's en tekeningen

bronnen:
http://wikipedia.org
http://beeldbank.amsterdam.nl

Tuesday the 14th. Joomla 2.5 templates. Custom text here